به مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره هم آفرین خوش آمدید

مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره هم آفرین

اختلال استرس پس از سانحه

what is stress disorder

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) چیست؟

اختلال استرس پس از سانحه عبارت است از مجموعه ای از علایم که در پی مواجهه با «حوادث آسیب زای زندگی» پیدا می شود؛ فرد به صورت ترس و درماندگی به این تجربه پاسخ می دهد، واقعه را دائما در ذهن خود مجسم میکند و در عین حال می خواهد از یادآوری آن اجتناب کند.

فشاری که موجب PTSD یا اختلال استرس حاد می شود، انقدر ناتوان کننده است که تقریبا هر کسی را از پا در می آورد. این فشار  میتواند از تجربه جنگ، شکنجه، بلاهای طبیعی، حمله، تجاوز، سوانح مانند تصادف با ماشین و آتش سوزی ساختمان و … ناشی شده باشد.

افراد واقعه آسیب را در رؤیا و نیز افکار روزانه خود مجددا تجربه می کنند؛ از هر چیزی که واقعه را به خاطرشان بیاورد، قاطعانه دوری می کنند؛ و دچار کرختي پاسخدهی، همراه با حالت برانگیختگی مفرط هستند.

برای این که بتوان تشخیص این اختلال را مطرح کرد، علایم مزبور باید لااقل یک ماه طول کشیده باشد و بر حوزه های مهمی از زندگی بیمار نظیر حوزه های خانوادگی و شغلی او باید تأثیر چشمگیری نهاده باشد.

چرا در یک موقعیت پرفشار، همه به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا نمی شوند؟

بنا به تعریف این اختلال، عامل فشار (استرسور) علت اولیه پیدایش آن است. اما وقتی که واقعه آسیب زایی روی می دهد، همه افراد دچار PTSD نمی شوند؛ یعنی برای ایجاد این اختلال عامل فشار لازم هست، اما کافی نیست.

زمینه های قبلی زیستی و روانی – اجتماعی فرد (مثل سابقه اختلالات روانشناختی و یا سرشت اضطرابی افراد)، و اتفاقاتی که قبل و پس از آسیب روی می دهد، همگی در ابتلا به PTSD موثر هستند.

مثلا اگر گروهی دچار فاجعه ای گردد عضو آن به سبب همان عضویت گاه قادر به کنار آمدن با آسیب می شود، چرا که در بلادیدگی تنها نبوده و سایر اعضای گروه هم مثل او فاجعه دیده اند.

معنای درون ذهنی عامل فشار اهمیت زیادی دارد. مثلا ممکن است بازماندگان یک فاجعه دچار احساس گناه شوند که می تواند زمینه ساز یا تشدیدکننده PTSD باشد.

طبق تحقیقات، زن ها بیشتر از مردان مستعد ابتلا به PTSD هستند. هم چنین تفاوتهای فردی افراد و ارزشهایشان در اینکه چه میزان یک موضوع برایشان پرفشار باشد، متفاوت است. همین امر میتواند سبب شود که یک اتفاق اجتماعی یا دیدن یک صحنه اعدام یا خشونت آمیز، برای کسی مسبب ایجاد PTSD باشد و برای دیگری نباشد.

what is stress disorder

علایم ابتلا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

1) فرد با شرایط زیر واقعه ای آسیب زا را تجربه کرده باشد:

  1. فرد با واقعه یا وقایعی روبه رو شده و یا شاهد آنها بوده که متضمن تهدید به مرگ واقعی یا احتمال وقوع آن و یا وارد شدن صدمه جدی به خودش یا دیگران بوده.
  2. واکنش فرد به صورت ترس، درماندگی، یا وحشت شدید بوده باشد. (در کودکان ممکن است این موضوع خود را در رفتار بیقرار یا توأم با سراسیمگی نشان دهد).

2) فرد، سانحه مذکور را دائما به یکی از اشکال زیر تجربه مجدد کند:

  1. یادآوریهای عذاب آور، مکرر و مزاحم واقعه به صورت تصورات، فکر، یا ادراک (تظاهر آن در بچه های کوچک ممکن است به صورت بازیهایی تکراری باشد که در آنها مضمون سانحه آسیب زا یا جنبه هایی از آن به نمایش در می آیند).
  2. دیدن مکرر واقعه در خواب و رؤیا که باعث رنج و عذاب فرد می شود (تظاهر آن در بچه های کوچک ممکن است به صورت رویاهای وحشتناکی باشد که محتوای قابل شناسایی و مشخصی ندارند).
  3. عمل کردن یا احساس کردن به گونه ای که انگار واقعه دارد تکرار می شود (از جمله احساس وقوع مجدد تجربه، خطای ادراکی، توهم، و فلش بک به صورت تجزیه ای، که نمونه آن حمله هایی است که در حین بیدار شدن از خواب یا به هنگام مستی روی می دهد).
  4. رنج و عذاب روانی شدید در مواجهه با اشارات و سرنخهای درونی یا بیرونی ای که شباهت یا رابطه ای نمادین با جنبه ای از حادثه آسیب زای مذکور دارند.
  5. پیدایش واکنشهای جسمی در مواجهه با اشارات و سرنخهای درونی یا بیرونی ای که شباهت یا رابطه ای نمادین با جنبه ای از حادثه آسیب زای مذکور دارند.

3) اجتناب مستمر از محرکهای مرتبط با آن واقعه آسیب زا، و احساس کرختی در واکنشهای فرد، مانند موارد زیر:

  1. تلاش برای اجتناب از افکار، احساسات، یا گفت و گوهای مرتبط با آسیب مذکور
  2. تلاش برای اجتناب از فعالیتها، مکانها، یا اشخاصی که یادآور آسیب مذکورند.
  3. ناتوانی از به یاد آوردن جنبه مهمی از آسیب مذکور
  4. کم علاقگی چشمگیر یا کاهش قابل توجه در پرداختن به امور مهم
  5. احساس دل گسستگی یا غریبگی در میان دیگران و احساسات ناامیدی و یاس

4) علایم مستمر افزایش برانگیختگی، مانند موارد زیر:

  1. اشکال در به خواب رفتن یا مشکلات تداوم خواب (مدام از خواب پریدن)
  2. تحریک پذیری یا فوران خشم
  3. دشواری در تمرکز کردن بر روی مسایل
  4. گوش به زنگی مفرط یا واکنشهای شدید از جا پریدن

وقتی به مدت حداقل یک ماه، چنین علایمی را در خود تجربه کردید، لازم است به متخصص روانشناس یا روانپزشک مراجعه نمایید.

مقالات مرتبط:

‫2 نظر

  • حیدر غلامی گفت:

    مثل همیشه عالی…موفق باشید

  • دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *