به مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره هم آفرین خوش آمدید

مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره هم آفرین

مهارت های زندگی چیست و چرا یادگیری آن ضرورت دارد؟

life skills

نيازهاي زندگي امروز ، تغييرات سريع اجتماعي فرهنگي ، تغيير ساختار خانواده ، شبكه گسترده و پيچيده ارتباطات انساني و تنوع ، گستردگي و هجوم منابع اطلاعاتي انسان ها را با چالش‌ها ، استرس‌ها و فشارهاي متعددي روبه‌رو نموده است كه مقابله مؤثر با آن‌ها نيازمند مهارت‌هاي زندگي و توانمندي‌هاي رواني- اجتماعي مي باشد . فقدان مهارت‌ها و توانايي‌هاي عاطفي ، رواني و اجتماعي افراد را در مواجهه با مسائل و مشكلات آسيب پذير نموده و آنها را در معرض انواع اختلالات رواني ، اجتماعي و رفتاري قرار مي‌دهد .

مهارت‌هاي زندگي

براساس بررسي‌هاي به ‌عمل آمده از بين برنامه‌هايي كه تاكنون طراحي و اجرا شده است برنامه پيشگيري موسوم به ” آموزش مهارت‌هاي زندگي “[1] كه در سال 1993 به منظور ارتقاي سطح بهداشت روان و پيشگيري از آسيب هاي رواني و اجتماعي از سوي سازمان جهاني بهداشت (W.H.O)  طراحي و در سطح وسيع در كشورهاي جهان مورد استفاده قرار گرفته ، بيشترين اثر بخشي و كارآمدي را داشته است . در تعريف ، مهارت‌هاي زندگي به مهارت‌هايي گفته مي‌شود كه براي افزايش توانايي رواني – اجتماعي افراد آموزش داده مي‌شوند و فرد را قادر مي‌سازند كه به طور مؤثر با مقتضيات و كشمكش هاي زندگي روبرو شود . هدف اصلي در واقع افزايش توانايي رواني – اجتماعي و در نهايت پيشگيري از شكل‌گيري رفتارهاي آسيب‌رسان به بهداشت و سلامت و ارتقاي سطح سلامت روان افراد است . در تعريفي ديگر گفته شده است : مهارت‌هاي زندگي يعني ايجاد روابط بين فردي مناسب و مؤثر ، انجام مسئوليت‌هاي اجتماعي، انجام تصميم گيري‌هاي درست ، حل تعارض‌ها و كشمكش‌ها بدون توسل به اعمال و رفتارهايي كه به خود يا ديگران صدمه مي‌زنند.

یافته‌های علمی گواه این است که بهداشت روانی از جمله مهم‌ترین نیازهای انسان امروزی است که برای تامین آن لازم است فرد دقیقا خودش را بشناسد، بتواند دیگران را درک کرده و روابط موثری با آنها ایجاد نماید. هیجان‌های منفی و استرس‌های روزمره خود را شناسایی کند و آنها را تحت کنترل درآورد. به شیوه‌ای موثر مشکلات خود را حل کرده و تصمیم‌های مناسبی را انخاذ کند و دیگر اینکه کلیشه‌ای فکر نکرده و اطلاعات را بدون پردازش نپذیرد. لازمه‌ی برآورده شدن نیازهای اساسی فوق تسلط بر مهارت‌هاي زندگي است.. برخی از این مهارت‌ها عبارتند از:

انواع مهارت‌هاي زندگي

مهارت‌های ارتباطی: ارتباط یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال عالی‌ترین دستاوردهای بشر بوده است. همه‌ی ما در جستجوی کسانی هستیم که با آنها احساس راحتی کرده و از ارتباط با آنها لذت ببریم و در کنار آنها تجارب بیشتری کسب کنیم. ما نیاز به معاشرت با دیگران و پذیرش و تایید آنان داریم، ضمن اینکه دوست داریم دیگران را بپذیریم و آنها را تایید کنیم. نقطه مقابل این نیاز، احساس تنهایی است. از جمله عوامل مهم در تعیین اینکه ما چقدر در جمع پذیرفته و یا مطرود می‌شویم، تسلط ما بر مهارت‌های ارتباطی است. مهارت‌های ارتباطی به ما کمک می‌کند که بواسطه‌ی ایجاد، ادامه یا پایان دادن به روابط، تماس‌های موثری را با دیگران شکل دهیم.

مهارت مدیریت خشم: خشم احساسی است که همه آن را به خوبی می‌شناسند، خشم واکنشی طبیعی به ناکامی و بدرفتاری محسوب می شود. همه‌ی ما ناگریز، در طول زندگی با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شویم که ما را خشمگین می‌کند. ویژگی خشم این است که در عین حال که جزئی از زندگی است، اما می‌تواند ما را از رسیدن به اهدافمان باز دارد. خشم در طی دوره‌های گذشته مکانیسمی بوده که بقای بشر را به دنبال داشته است، ولی واقعیت این است که قانونمندی جامعه انسانی کارکرد خشم را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. اگر یاد نگیریم که چگونه خشم خود را کنترل کنیم، خشم کنترل ما را به دست خواهد گرفت و زندگی و روابطمان آسیب‌های فراوانی خواهد دید.

مهارت مقابله با استرس: ما در طول روز آنقدر دچار استرس می‌شویم که نیازی به بیاد آوردن اینگونه تجارب نداریم. در نگاه اول استرس نتیجه عوامل ناخوشایند طلقی می‌شود ولی طبق تعریف، استرس عبارت است از هر موقعیتی که فرد مجبور شود سازگاری معمول و شیوه‌ی همیشگی خود را تغییر دهد، منبع این استرس می‌تواند خوشایند یا ناخوشایند باشد. استرس از زندگی انسان‌ها قابل حذف شدن نیست و مطالعات علمی نشان می‌دهد که موقعیت‌های استرس‌زای مکرر و فقدان مهارت‌های مقابله‌ای کارآمد در این گونه موقعیت‌ها، احتمال بروز بیماری هایی چون زخم معده، آسم، آرترئیت رماتوئید ، سرطان و… را در فرد افزایش می‌دهد. مهارت مقابله با استرس یکی از مهارت‌هاي زندگي است که ما برای حفظ سلامت جسم و روان، در این زندگی سرشار از استرس به آن نیازمندیم.

مهارت خودآگاهی:  یکی از مهارت‌هاي زندگي خودآگاهیست. خودآگاهی، توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت، توانایی‌ها و ناتوانی‌ها است. افراد دارای خودآگاهی قوی از نقش احساسات در شکل‌گیری رفتار آگاهی داشته و تلاش دارند که با تکیه بر نقاط قوت و پذیرش و رفع نقاط منفی زندگی را به پیش ببرند. واداشتن خویشتن به نگریستن به خود، اولین قدم جهت آشنایی نزدیک با جنبه‌های مثبت و منفی است. اقرار به این واقعیت که چگونه آدمی هستید این امکان را به شما می‌دهد تا مسوولیت رشد فردی و تقدیر و سرنوشت خود را به دست گیرید. اگر پختگی به سفری طولانی تشبیه شود، خودآگاهی شبیه نقشه راهی است که به ما کمک می کند، سریع‌تر به مقصد پختگی برسیم.

مهارت تفکر خلاق: یکی دیگر از مهارت‌هاي زندگي مهارت تفکر خلاق است.همه ما انسان‌ها در دوران کودکی ماهیتا خلاق و باز می‌اندیشیم ولی هر قدر که بزرگتر می‌شویم براساس خواسته‌های بزرگترها، افکار خلاقانه ما کمتر میدان عمل پیدا می‌کند، زیرا روز به روز نشان‌دادن علایق ما به موضوعات مختلف، کنجکاوی و خلاقیتمان در ارزیابی و شناخت دنیای اطراف، کمتر مورد توجه آنها قرار می‌گیرد. می‌گویند انسان امروزی به نوعی نارضایتی، بی تفاوتی و احساس فزاینده بی‌حوصلگی دچار شده است و عاملی که انسان را در مقابل آن ایمن می‌کند خلاقانه اندیشیدن است. سازمان جهانی بهداشت تفکر خلاق را مهارتی می‌داند که به حل مساله و تصمیم‌گیری مناسب نیز کمک می‌کند چون فرد قادر می‌شود تا مسایل را از ورای راه‌حل‌های تجربه شده خود دریابد.

مهارت تفکرانتقادی: شاید بتوان گفت که منحصر به فردترین توانایی ما انسان‌ها اندیشیدن است. همه ما می‌اندیشیم پس شاید این ذهنیت وجود داشته باشد که چون ما ماهیتا موجودات متفکری هستیم، پس ضرورتی وجود ندارد تا به پرورش توانایی‌های ذهنی خود بپردازیم. اما ما در عصری زندگی می‌کنیم که به آن “انفجار اطلاعات” گفته شده است: اینترنت، گستردگی رسانه‌های جمعی و فن‌آوری اطلاعات، همگی موضوعاتی است که ما را دائما در معرض اطلاعات قرار می‌دهد و قاعدتا اگر ما فاقد توانایی تشخیص اطلاعات کارآمد باشیم با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو خواهیم بود.

مهارت حل مساله و مهارت تصمیم‌گیری: یکی دیگر از مهارت‌هاي زندگي مهارت حل مساله است. زندگی مملو از مشکلاتی است که باید حل شوند و تصمیم‌هایی که باید گرفته شوند. بنابراین مهم است که ما در مواجهه با موقعیت‌های مساله برانگیز دارای روش و شیوه باشیم. اگر از شما سوال شود که چگونه مسایل و مشکلات خودتان را حل می‌کنید، چه جوابی می‌دهید؟ پژوهشگران می‌گویند مهم نیست که افراد در زندگی با مشکل، دردسر، گرفتاری، انتخاب و… رو‌به رو نشوند، بلکه مهم آن است که در مواجهه با اینگونه موقعیت‌ها به شیوه‌ای صحیح عمل کنند.

مقالات مرتبط:

یک نظر

  • علی.س گفت:

    میشه برامون کارگاه های مهارت زندگی هم بگذارید؟ واقعا احتیاج هست

  • دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *